Midi-chlorianen

Midi-chlorianen duiken voor het eerst op in ‘De verborgen dreiging’, als de jonge Anakin Qui-Gon Jinn vraagt wat dat eigenlijk zijn:

Midi-chlorianen zijn dus niet de Kracht zelf – ze zijn de verbinding ermee. Hoe meer je er in je cellen hebt, hoe beter je de Kracht hoort. Een hoog aantal is talent, geen meesterschap: het zegt niets over je training en niets over de kant die je zult kiezen.

Het aantal wordt in het bloed gemeten, en Anakins test levert het beroemdste getal uit de hele saga op:

“Geen enkele Jedi”, antwoordt Qui-Gon. Sindsdien zijn midi-chlorianen op het scherm maar een handvol keren ter sprake gekomen – hier zijn ze allemaal.^[1]

Alle vermeldingen op het scherm

1. 
   1999

   Episode I – De verborgen dreiging

   Qui-Gon legt uit wat midi-chlorianen zijn, Anakins bloedtest komt uit op “meer dan twintigduizend”, en Qui-Gon oppert dat de jongen door hen is verwekt.

2. 
   2005

   Episode III – De wraak van de Sith

   Palpatine vertelt Anakin de tragedie van Darth Plagueis, die “de Kracht kon gebruiken om de midi-chlorianen te beïnvloeden en zo leven te scheppen”.

3. 
   2014 · Seizoen 6

   De Kloonoorlogen

   De stem van Qui-Gon leert Yoda via de midi-chlorianen over de Levende en de Kosmische Kracht, en Yoda reist naar de Bron van het Leven – de planeet waar midi-chlorianen vandaan komen.

4. 
   2020

   De Mandalorian – seizoen 2

   De opnames van dr. Pershing: experimenten met transfusies van Grogu’s bloed, dat zo gewild is vanwege het hoge midi-chlorianengehalte.

5. 
   2024 · Seizoen 3

   De Bad Batch

   Project Necromancer: het Keizerrijk probeert een hoog midi-chlorianengehalte over te brengen op klonen, en het bloed van Omega blijkt de sleutel te zijn.

6. 
   2024

   De acoliet

   Een Jedi-test toont aan dat de tweelingzussen Osha en Mae identieke midi-chlorianen hebben – iets wat van nature onmogelijk is, zelfs bij een tweeling.

Geen enkele film heeft ooit een midi-chloriaan van dichtbij laten zien. Daarom hier een reconstructie op basis van het organel dat voor hen model stond: het mitochondrium. Onderdelen 1–4 zijn echte mitochondriale anatomie; 5 en 6 zijn onze gok naar wat een midi-chloriaan daarbovenop nog nodig zou hebben.

George Lucas heeft midi-chlorianen omschreven als “een vrije weergave van mitochondriën” – piepkleine partners waarzonder er, zoals hij het zei, helemaal geen leven zou zijn.^[2] Hun naam wordt meestal gelezen als een samenvoeging van mitochondrium en chloroplast, de twee celonderdelen die ooit vrijlevende bacteriën waren.^[3]

Dat deel is echte wetenschap. Zo’n twee miljard jaar geleden slokte een cel een bacterie op – maar in plaats van verteerd te worden, mocht de bacterie blijven. De gast kreeg onderdak en voedsel, de gastheer een energiecentrale. De nakomelingen van die gast zijn de mitochondriën in bijna elke cel van je lichaam. Ze hebben nog altijd hun eigen DNA – 16.569 letters, 37 genen – en vermenigvuldigen zich op eigen houtje. Lynn Margulis maakte het idee in 1967 beroemd.^[4][5]

Zelfs Qui-Gons definitie van symbionten – “levensvormen die samenleven tot wederzijds voordeel” – is precies hoe biologen mutualisme beschrijven.

Op het scherm valt precies één getal: Anakins “meer dan twintigduizend”, zonder eenheid. Per cel? Per druppel bloed? George Lucas was specifieker toen hij het idee uitlegde aan Terry Brooks, die de roman bij de film schreef: een gewoon wezen heeft één, twee of drie midi-chlorianen in elke cel, Anakin “zo’n duizend”.^[6]

De exacte aantallen op fanwiki’s – Yoda 17.700 enzovoort – komen niet uit de films en ook niet uit de series. Dit zijn de getallen die wél bestaan, naast echte mitochondriën:

Een levercel bevat 1.000–2.000 mitochondriën, die samen zo’n 22% van de cel vullen.^[7][9] Neem 1.500 als middenwaarde: dan is één mitochondrium ongeveer 1/7.000 van de cel. Twintigduizend midi-chlorianen zo groot als een mitochondrium zouden dan bijna de ruimte van drie cellen nodig hebben – zelfs als al het andere eruit gegooid wordt. De duizend per cel van Lucas zouden een bescheiden 15% innemen.

Dus óf het getal uit de film geldt niet per cel, óf midi-chlorianen zijn veel kleiner dan mitochondriën. Probeer het zelf:

Op Tatooine neemt Qui-Gon een druppel van Anakins bloed en stuurt de meting naar Obi-Wan aan boord van het schip van de koningin. Echte labs doen iets vergelijkbaars: met kwantitatieve PCR meten ze hoeveel kopieën mitochondriaal DNA een cel bevat – het mtDNA-kopieaantal – en gebruiken dat als marker in onderzoek naar veroudering en ziekte.^[10]

Eén addertje onder het gras: rijpe rode bloedcellen, die het grootste deel van de cellen in een druppel bloed uitmaken, hebben helemaal geen mitochondriën, dus kijken labs in plaats daarvan naar de witte bloedcellen.^[10] Als midi-chlorianen zich als mitochondriën gedroegen, zou een Jedi-analyser hetzelfde moeten doen.

Shmi Skywalker zegt dat Anakin geen vader had, en Qui-Gon oppert dat de jongen door de midi-chlorianen is verwekt. In ‘De wraak van de Sith’ vertelt Palpatine over Darth Plagueis, die midi-chlorianen leven kon laten scheppen – sindsdien verdenken fans de Sith. De Story Group van Lucasfilm ontkent dat: Palpatine had niets met Anakins geboorte te maken.^[11]

Maagdelijke geboortes bestaan echt. In 2006 legden twee komodovaranen in Britse dierentuinen eieren die uitkwamen zonder dat er een mannetje aan te pas kwam; haaien, slangen en vogels kunnen het ook.^[12] Zoogdieren niet: sommige genen werken alleen als ze van de vader komen. Toch kweekten wetenschappers in 2022 een muis uit één onbevruchte eicel, door zeven van die “geïmprinte” regio’s te herprogrammeren.^[13]

Maar midi-chlorianen zouden voor een lastiger probleem staan. Een moeder heeft twee X-chromosomen, dus een kind dat alleen uit haar genen ontstaat, krijgt X en X – een meisje. Anakin is een jongen, dus moest er iets een compleet Y-chromosoom schrijven: zo’n 62 miljoen letters DNA.^[14] Bij komodovaranen is het andersom: de vrouwtjes zijn ZW, dus een maagdelijke geboorte levert alleen zonen op.

We krijgen onze mitochondriën alleen van onze moeder: een eicel brengt er 100.000–600.000 mee, terwijl het handjevol uit de zaadcel zonder intact DNA aankomt en verdwijnt.^[8][15] Als midi-chlorianen zo werden doorgegeven, zouden Luke en Leia de midi-chlorianen van Padmé dragen, niet die van Anakin – en die van Anakin zelf zouden met hem zijn uitgestorven.

De saga laat het tegenovergestelde zien: de Kracht gaat ook via vaders over. Echte cellen bieden een mogelijke uitweg. Hoeveel mitochondriën een cel erop nahoudt, wordt grotendeels bepaald door genen in de celkern, en die komen van beide ouders. Misschien komen de symbionten van de moeder, maar het aantal erf je van beide ouders.

In een gesprek met James Cameron in 2018 vertelde Lucas dat zijn eigen sequeltrilogie in de “microbiotische wereld” zou zijn gedoken. Daar leven wezens die hij de Whills noemde: ze voeden zich met de Kracht en besturen eigenlijk het universum. Jedi, Sith en de rest van ons zouden slechts voertuigen zijn waarin zij rondreizen, met de midi-chlorianen als tussenpersoon. Lucas gaf toe dat veel fans het vreselijk zouden hebben gevonden.^[18]

• Leven in onze cellen✓EchtMitochondriën, Wolbachia, Midichloria
• Symbionten die van moeder op kind overgaan✓EchtMitochondriën, Wolbachia
• Ze tellen in een druppel bloed✓EchtmtDNA-kopieaantal via PCR
• Twintigduizend in elke cel◐DeelsAlleen als ze veel kleiner zijn dan mitochondriën
• Een jongen zonder vader✕NeeEen Y-chromosoom moet ergens vandaan komen
• Symbionten die praten◐DeelsBacteriën seinen elkaar met moleculen
• Ons de wil van de Kracht vertellen✦Buiten de wetenschapGeen enkel instrument kan dat nagaan

Midi-chlorianen staan dichter bij echte biologie dan hun reputatie doet vermoeden: leven in leven, symbionten die via de eicel worden doorgegeven, ze tellen in bloed – het bestaat allemaal. Wat de wetenschap niet kan leveren, is de Kracht zelf. En dat is waarschijnlijk maar goed ook.